Harlingen, proclamatieboeken 1597-1811

Proclamaties zijn de verplichte openbare aankondigingen van de verkoop van huizen. De Proclamatieboeken zijn de registers waarin deze proclamaties werden verzameld. Van Harlingen zijn de proclamatieboeken van 1597-1811 bewaard gebleven, met uitzondering van het ene deel dat gaat over de jaren 1606-1611. Onuitstaanbaar!

De verkoop van een huis moest mondeling worden aangekondigd zodat iedereen die er kennis van wilde nemen, dat kon. Dit aankondigen gebeurde driemaal voor het stadhuis en driemaal in de kerk, steeds met tussenpozen van een week of soms wat langer. De datums werden aangetekend op de betreffende proclamatie. Je kon bezwaar maken als je familielid of naastligger van de verkoper was, je had dan namelijk het recht van eerste koop, het zogenoemde niaar-recht (elders ook wel naasting geheten). Uiteraard moest je wel evenveel of meer bieden en eventueel gemaakte kosten vergoeden.

Omdat het kadaster nog niet bestond werd een systeem gebruikt om panden aan te duiden, dat werkte met straatnamen en naastliggers. Een pand stond aan de noordkant van de Noorderhaven en werd dan bijvoorbeeld in de proclamatie aangeduid als 'ten oosten marten bos, ten zuiden de noorderhaven, ten westen de zeepziederstraat en ten noorden sikko ijzenbeek'. Belangstellenden konden dan precies weten om welk pand het ging en het was wettelijk voldoende dichtgetimmerd om verwarring te voorkomen. In de onderstaande gegevens kunnen personen dus als koper of verkoper vermeld staan, maar ook als naastligger ten noorden, oosten, westen of zuiden.

Het gaat samen om ongeveer 17.500 proclamaties en daarmee is het een zeer rijke bron van gegevens over huizen, bewoners, huizenbezit, staduitleg, ambachten, industrie en welvaart over een periode van meer dan 200 jaar. De kopers uit alle Harlingen proclamaties zijn ooit eens overgenomen, maar de proclamaties bevatten nog veel meer informatie. Met enige regelmaat kom je huisnamen tegen, verdwenen straatnamen, opmerkingen over nieuw gebouwde huizen, ledige plaatsen, kortom een schat aan informatie. Bovendien staan vrijwel altijd de verkopers vermeld, de naastliggers (huisnummers waren er nog niet tot omstreeks 1715) en de verkoopprijzen. De bedoeling is om alle gegevens over te nemen en het project is 'onderweg'. Maar dat is het al sinds 1994 wegens een chronisch gebrek aan tijd en prioriteit van mijn kant, dus verwacht niet te veel...

Update: In september 2012 is een Werkgroep Archiefonderzoek gestart met het systematisch overnemen van alle relevante gegevens uit alle Harlinger proclamatieboeken. Dit gebeurt mede dankzij de welwillende en belangeloze medewerking van
- Vereniging Oud Harlingen, die de werkgroep onder haar hoede heeft
- Tresoar, dat de proclamatieboeken bewaart en beheert
- Stichting FAF (Freonen fan de Argyven yn Fryslân), die de foto's levert
- het Hannemahuis centrum voor Harlinger cultuur en historie, dat faciliteert met ruimte en kennis
- kleinekerkstraat.nl, dat zorgt voor coördinatie, hulp en publicatie
Vorderingen zijn op deze website te zien in de vorm van een nieuwe pagina, bij Huizen - Proclamaties door de WAO.


Als het aantal akten rond de 17.500 ligt, hoe kunnen er dan nu al meer vermeldingen opgenomen zijn? Dat komt omdat er vaak meerdere kopers zijn (denk alleen maar aan echtparen) en dan wordt de verkoop bij mij tweemaal vermeld. Maar per verkoper wordt de akte ook vermeld en per naastligger ook. Als laatste kunnen nog de genoemde straat, de prijs en eventuele huisnaam vermeld worden. Het totale aantal vermeldingen zal dus (hopelijk) nog flink stijgen.

Een voorbeeld van de tekst van een proclamatie kun je hier zien.

Zoals ook in bovenstaand voorbeeld staat vrijwel altijd onderaan de proclamatie: 'Breder de coopbrief van ........', d.w.z. dat er een koopbrief was waarin de ultieme uitgebreide beschrijving van het te verkopen goed en de precieze verkoopvoorwaarden waren vastgelegd. De koopbrieven van Harlingen zijn niet bewaard gebleven, maar de proclamatieboeken vormen een goede kopie.

De verkopen van huizen werden vaak per aanplakbiljet bekend gemaakt om zoveel mogelijk geïnteresserden te trekken. Een afbeelding en de tekst van zo'n aanplakbiljet kun je hier zien, deze is van het pand Noorderhaven 109.

In de lijst hieronder geldt: (wl) = wijlen, (wd) = weduwe/weduwnaar, (mr) = meester, (old) = voormalig

Gegevens uit bronnen worden zorgvuldig overgenomen, maar lees- en typfouten zijn onvermijdelijk. Gegevens die niet in de bron staan maar door mij zijn aangevuld op basis van andere bronnen of andere gegevens uit dezelfde bron, zijn voorzien van een *. Gegevens die door mij aangepast of geïnterpreteerd zijn, zijn zoveel mogelijk voorzien van een verduidelijkende toelichting tussen [blokhaken]. Bij het overnemen van eigennamen is de originele spelling gehandhaafd. Soms is echter te voorzien dat een kennelijke schrijf- of spelfout in de bron een probleem zal geven bij het zoeken naar een eigennaam of bij het maken van een alfabetische index. In zo'n geval is de juiste of meest voorkomende spelling van een eigennaam aangehouden, met toevoeging van een toelichting tussen [ ]. Bij het overnemen van plaatsnamen, straatnamen en beroepen die in alfabetische indexen terecht komen is voor zover mogelijk de moderne spelling aangehouden, om het zoeken te vereenvoudigen. Mogelijk staat in een bron bijvoorbeeld Doccum, terwijl op deze website Dokkum staat. Zo wordt een glaesemaecker een glasmaker. Die spelling is voor het doel van deze website (het ontsluiten van bronnen, niet het transcriberen van bronnen) niet belangrijk.



Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 2021-06-26 08:48:17





A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  



hoofdvorm
familienaam patroniem voornaam
schrijfvorm
familienaam patroniem voornaam
beroep hoedanig adres  pand  jaar boek folio
ABRAHAMS, TEETSE abrahams, taedse koper Midlumerlaan WZ   1750 252 80r
GAARSMA, SAKE ROMKES gaesma, saco romkes geniaarde Molenpad NZ   1692 243 21v
ROELOFS, MINSE roelofs, minse winkelier koper Molenpad NZ   1713 245 200v
FREERKS, SIETSE freerx, sytske koper Molenpad NZ   1715 245 243r
SCHIERE, JAN SJOERDS schiere, jan sioerdts koper Molenpad NZ   1715 245 243r
DIRKS, POPPE dirx, poppe koper Molenpad NZ   1722 246 135v
SYVERDA, ANTJE sivarda, anna koper Molenpad ZZ   1749 252 35r
LUCAS, HENDRIK lucas, hendrik koper Molenpad NZ   1754 253 154v
LUCAS, HENDRIK lucas, hendrik koper Molenpad 1   1750 252 57v
JANS, HARMEN brinkhuis, harmens jans koper Molenpad 1   1752 252 228r
HERES, TEETSE heeres, taedse koper Molenpad 1   1784 261 243v
FRANSES, FEIKE fransen, feike (arum) schipper verkoper Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
FRANSES, LIJSBET fransen, lijsbeth verkoper Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
JELLES, ANTJE jelles, anke koper Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
JELLES, ANTJE jelles, anke ten oosten Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
, JOHANNES proosterbeek, johannes koper Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
, JOHANNES proosterbeek, johannes ten oosten Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
STOK, stock, van der ten noorden Molenpad 1 G-262 1810 269 68r
KLASES, DOUWE claases, douwe koemelker verkoper Molenpad 4 G-276 1808 268 153r
HAANTJES, SIEMEN haantjes, symon ten oosten Molenpad 4 G-276 1808 268 153r
, n.n., ten westen Molenpad 4 G-276 1808 268 153r
PIERS, SCHELTE piers, schelte timmerman (mr) koper Molenpad 4 G-276 1808 268 153r
, zeist, (wd) ten zuiden Molenpad 4 G-276 1808 268 153r
BOOMSMA, JELLE boomsma, jelle ten noorden Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
, JAN brevink, jan ten oosten Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
FRANSES, FEIKE fransen, feike (arum) schipper verkoper Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
FRANSES, LIJSBET fransen, lijsbeth verkoper Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
JELLES, ANTJE jelles, antje koper Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
JELLES, ANTJE jelles, antje ten westen Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
KRONENBURG, RITSKE kronenburg, ritske ten oosten Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
, JOHANNES proosterbeek, johannes koper Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
, JOHANNES proosterbeek, johannes ten westen Molenpad 5 G-263 1810 269 73r
ADAMS, GOSLING adams, gosling koper Molenpad 14   1785 261 305r
CONRADI, ALBERT JAKOBS conradi, albartus jacobus secretaris (stads-) verkoper Molenpad 14 G-273 1809 268 242v
CONRADI, ALBERT JAKOBS conradi, albartus jacobus ten zuiden Molenpad 14 G-273 1809 268 242v
MENALDA, POPPE menalda, poppe (wd) ten oosten Molenpad 14 G-273 1809 268 242v
VETTEVOGEL, WIETSE vettevogel, wytze notaris koper Molenpad 14 G-273 1809 268 242v
WARNERS, PIETER warnders, pieter ten oosten Molenpad 14 G-273 1809 268 242v
WASSENAAR, MICHIEL wassenaar, michiel koper Molenpad 16   1785 261 302r
STEFANUS, TEEKE stephany, take koper Molenpad 16   1790 263 270r
CONRADI, ALBERT JAKOBS conradi, albartus jacobus secretaris (stads-) verkoper Molenpad 16 G-272 1809 268 242v
CONRADI, ALBERT JAKOBS conradi, albartus jacobus ten zuiden Molenpad 16 G-272 1809 268 242v
MENALDA, POPPE menalda, poppe (wd) ten oosten Molenpad 16 G-272 1809 268 242v
VETTEVOGEL, WIETSE vettevogel, wytze notaris koper Molenpad 16 G-272 1809 268 242v
WARNERS, PIETER warnders, pieter ten oosten Molenpad 16 G-272 1809 268 242v
WASSENAAR, MICHIEL wassenaar, michiel koper Molenpad 18   1785 261 301r
SJOERDS, STIJNTJE siurdts, stijntje koper Moriaanstraat   1659 237 214v
JASPERS, HENDRIK sonhoven, hendrik jaspers koper Moriaanstraat   1669 239 196r
STEENSMA, LIJSBET steensma, elisabeth koper Moriaanstraat   1676 240 223r
STEENSMA, LIJSBET steensma, elisabeth koper Moriaanstraat   1676 240 223v
HEMERT, ARJEN HANSES hemert, arjen hansen koper Moriaanstraat   1682 241 227v
HEMERT, ARJEN HANSES hemert, arjen hansen koper Moriaanstraat NZ   1683 241 241v
ARJENS, DOUWE arjens, douwe koper Moriaanstraat ZZ   1704 244 250v
FREERKS, JAN freerx, jan koper Moriaanstraat ZZ   1704 244 250v
AUKES, POPPE auckes, poppe koper Moriaanstraat ZZ   1710 245 104r
GERRITS, HARMEN gerrits, harmen koper Moriaanstraat NZ   1715 245 247v
, JENTJE orsinga, janke koper Moriaanstraat   1722 246 132v
DREYER, BERNARDUS dreyer, bernardus koper Moriaanstraat ZZ   1748 251 234v
HARMENS, JOHANNES harmens, johannes koper Moriaanstraat ZZ   1748 251 237r
JILLES, JAN jielles, jan koper Moriaanstraat NZ   1754 253 138r
BOER, BEREND boer, berend koper Moriaanstraat   1773 258 120v
BROUWER, HEIN GERRITS brouwer, hein gerrits ten westen Moriaanstraat   1773 258 120v
KERK, kerk, rooms katholieke (voogden en versorgers van de roomsche) verkoper Moriaanstraat   1773 258 120v
OSINGA, ALBERT IEBES osinga, albert ijebs (burgemeester) ten zuiden Moriaanstraat   1773 258 120v
HOORNSTRA, IEDE hoornstra, yde koper Moriaanstraat   1781 260 40v
, ANDRIES ziegen, andries van koopman koper Moriaanstraat   1782 260 212r
JANS, JOCHEM jansen, jochem koper Moriaanstraat NZ   1783 261 58r
KRONENBURG, RITSKE kronenburg, ritske koper Moriaanstraat   1800 265 505r
JANS, KLAAS jans, claas koper Moriaanstraat NZ   1802 266 303r
FONTEIN, JAN fontein, jan koper Moriaanstraat NZ   1802 266 305r
CONRADI, ALBERT JAKOBS conradi, albertus jacobus secretaris (stads-) koper Moriaanstraat   1804 267 47r
DIRKS, IJSBRAND dirks, ijsbrand (wl) verkoper Moriaanstraat   1804 267 47r
HARMENS, JOHANNES harmens, johannes ten zuiden Moriaanstraat   1804 267 47r
IJSBRANDS, GEERTRUIDA ijsbrandi, geertruid verkoper Moriaanstraat   1804 267 47r
IJSBRANDS, LUCAS ijsbrandi, lucas (mackum) koopman verkoper Moriaanstraat   1804 267 47r
MENALDA, POPPE menalda, poppe (wd) ten oosten Moriaanstraat   1804 267 47r
WARNERS, PIETER warners, pieter ten oosten Moriaanstraat   1804 267 47r
JANS, WENDELE jans, wendel koper Moriaanstraat 1   1659 238 3v
LIEUWES, LIEUWE lieuwes, lieuwe verkoper Moriaanstraat 1   1659 238 3v
TJEERDS, FEITE tieerds, feyte appelcooper ten oosten Moriaanstraat 1   1659 238 3v
JANS, HENDRIK jansen, hendrik koper Moriaanstraat 1   1661 238 84v
AKKER, NICOLAAS acker, nicolaus koper Moriaanstraat 1   1696 243 242r
WESTENDORP, BEREND westendorp, beernd koper Moriaanstraat 1   1766 256 180r
WIENSENS, DIRK wynkes, dirk koper Moriaanstraat 1   1766 256 215r
AGES, MARCUS ages, marcus koper Moriaanstraat 2   1660 238 45r
KUIPER, SEERP LAMMERTS cuiper, seerp lammerts ten oosten Moriaanstraat 3   1659 238 1r
GRETTINGA, NANNE HIDDES grettinga, nanne hiddes tichelaar koper Moriaanstraat 3   1659 238 1r
HAYEMA, TIEMEN hayema, tijmen ten westen Moriaanstraat 3   1659 238 1r
LIEUWES, LIEUWE lieuwes, lieuwe verkoper Moriaanstraat 3   1659 238 1r
STEENSMA, EWOUT steensma, evout ten noorden Moriaanstraat 3   1659 238 1r
STEENSMA, FOPPE PIETERS steensma, foppe pieters koopman koper Moriaanstraat 3   1659 238 1r
, JOHANNES swoll, johannes van notaris koper Moriaanstraat 3   1659 238 1r
DIRKS, WILLEM dircx, willem koper Moriaanstraat 3   1660 238 31r
HAYEMA, TIEMEN hayema, tijmen ten westen Moriaanstraat 3   1660 238 31r
STIENSTRA, EWOUT stienstra, evout ten noorden Moriaanstraat 3   1660 238 31r
STIENSTRA, FOPPE PIETERS stienstra, foppe pieters verkoper Moriaanstraat 3   1660 238 31r
SWERMS, SEERP LAMMERTS swerms, seerp lammerts ten oosten Moriaanstraat 3   1660 238 31r
AKKERMAN, PIETER akkerman, pieter ten noorden Moriaanstraat 3 G-251 1808 268 142r
VEENSTRA, S. feenstra, s. koopman koper Moriaanstraat 3 G-251 1808 268 142r
FONTEIN, JAN fontein, jan ten oosten Moriaanstraat 3 G-251 1808 268 142r
JANS, KLAAS jans, claas (wl) verkoper Moriaanstraat 3 G-251 1808 268 142r
REITSMA, JAN reidsma, jan bakker (koek-)(mr) verkoper Moriaanstraat 3 G-251 1808 268 142r
HENDRIKS, KORNELIS hendriks, cornelis sleefmaker koper Moriaanstraat 7   1784 261 162r
PIETERS, JAKOB pyters, jacob koper Moriaanstraat 8   1665 239 17v
AUKES, POPPE auckes, poppe koper Moriaanstraat 8   1710 245 118v
HENDRIKS, KORNELIS hendriks, cornelis sleefmaker koper Moriaanstraat 9   1784 261 163v
GAUTIER, JOSEF gautier, joseph uitdrager koper Moriaanstraat 10   1751 252 123v
, NEELTJE beeva, neeltje koper Moriaanstraat 10   1751 252 123v
BERENDS, HENDRIK beerns, hendrik wever (bont-)(mr) koper Moriaanstraat 12   1751 252 121r
, JAN brevink, jan bontwerker koper Moriaanstraat 12 G-252 1810 269 70v
FRANSES, FEIKE fransen, feike (arum) schipper verkoper Moriaanstraat 12 G-252 1810 269 70v
FRANSES, LIJSBET fransen, lijsbeth verkoper Moriaanstraat 12 G-252 1810 269 70v
JANS, MARIA jans, marijke koper Moriaanstraat 12 G-252 1810 269 70v
, JOHANNES proosterbeek, johannes ten westen Moriaanstraat 12 G-252 1810 269 70v
, JOHANNES proosterbeek, johannes ten zuiden Moriaanstraat 12 G-252 1810 269 70v