Harlingen, proclamatieboeken 1597-1811

Proclamaties zijn de verplichte openbare aankondigingen van de verkoop van huizen. De Proclamatieboeken zijn de registers waarin deze proclamaties werden verzameld. Van Harlingen zijn de proclamatieboeken van 1597-1811 bewaard gebleven, met uitzondering van het ene deel dat gaat over de jaren 1606-1611. Onuitstaanbaar!

De verkoop van een huis moest mondeling worden aangekondigd zodat iedereen die er kennis van wilde nemen, dat kon. Dit aankondigen gebeurde driemaal voor het stadhuis en driemaal in de kerk, steeds met tussenpozen van een week of soms wat langer. De datums werden aangetekend op de betreffende proclamatie. Je kon bezwaar maken als je familielid of naastligger van de verkoper was, je had dan namelijk het recht van eerste koop, het zogenoemde niaar-recht (elders ook wel naasting geheten). Uiteraard moest je wel evenveel of meer bieden en eventueel gemaakte kosten vergoeden.

Omdat het kadaster nog niet bestond werd een systeem gebruikt om panden aan te duiden, dat werkte met straatnamen en naastliggers. Een pand stond aan de noordkant van de Noorderhaven en werd dan bijvoorbeeld in de proclamatie aangeduid als 'ten oosten marten bos, ten zuiden de noorderhaven, ten westen de zeepziederstraat en ten noorden sikko ijzenbeek'. Belangstellenden konden dan precies weten om welk pand het ging en het was wettelijk voldoende dichtgetimmerd om verwarring te voorkomen. In de onderstaande gegevens kunnen personen dus als koper of verkoper vermeld staan, maar ook als naastligger ten noorden, oosten, westen of zuiden.

Het gaat samen om ongeveer 17.500 proclamaties en daarmee is het een zeer rijke bron van gegevens over huizen, bewoners, huizenbezit, staduitleg, ambachten, industrie en welvaart over een periode van meer dan 200 jaar. De kopers uit alle Harlingen proclamaties zijn ooit eens overgenomen, maar de proclamaties bevatten nog veel meer informatie. Met enige regelmaat kom je huisnamen tegen, verdwenen straatnamen, opmerkingen over nieuw gebouwde huizen, ledige plaatsen, kortom een schat aan informatie. Bovendien staan vrijwel altijd de verkopers vermeld, de naastliggers (huisnummers waren er nog niet tot omstreeks 1715) en de verkoopprijzen. De bedoeling is om alle gegevens over te nemen en het project is 'onderweg'. Maar dat is het al sinds 1994 wegens een chronisch gebrek aan tijd en prioriteit van mijn kant, dus verwacht niet te veel...

Update: In september 2012 is een Werkgroep Archiefonderzoek gestart met het systematisch overnemen van alle relevante gegevens uit alle Harlinger proclamatieboeken. Dit gebeurt mede dankzij de welwillende en belangeloze medewerking van
- Vereniging Oud Harlingen, die de werkgroep onder haar hoede heeft
- Tresoar, dat de proclamatieboeken bewaart en beheert
- Stichting FAF (Freonen fan de Argyven yn Fryslân), die de foto's levert
- het Hannemahuis centrum voor Harlinger cultuur en historie, dat faciliteert met ruimte en kennis
- kleinekerkstraat.nl, dat zorgt voor coördinatie, hulp en publicatie
Vorderingen zijn op deze website te zien in de vorm van een nieuwe pagina, bij Huizen - Proclamaties door de WAO.


Als het aantal akten rond de 17.500 ligt, hoe kunnen er dan nu al meer vermeldingen opgenomen zijn? Dat komt omdat er vaak meerdere kopers zijn (denk alleen maar aan echtparen) en dan wordt de verkoop bij mij tweemaal vermeld. Maar per verkoper wordt de akte ook vermeld en per naastligger ook. Als laatste kunnen nog de genoemde straat, de prijs en eventuele huisnaam vermeld worden. Het totale aantal vermeldingen zal dus (hopelijk) nog flink stijgen.

Een voorbeeld van de tekst van een proclamatie kun je hier zien.

Zoals ook in bovenstaand voorbeeld staat vrijwel altijd onderaan de proclamatie: 'Breder de coopbrief van ........', d.w.z. dat er een koopbrief was waarin de ultieme uitgebreide beschrijving van het te verkopen goed en de precieze verkoopvoorwaarden waren vastgelegd. De koopbrieven van Harlingen zijn niet bewaard gebleven, maar de proclamatieboeken vormen een goede kopie.

De verkopen van huizen werden vaak per aanplakbiljet bekend gemaakt om zoveel mogelijk geïnteresserden te trekken. Een afbeelding en de tekst van zo'n aanplakbiljet kun je hier zien, deze is van het pand Noorderhaven 109.

In de lijst hieronder geldt: (wl) = wijlen, (wd) = weduwe/weduwnaar, (mr) = meester, (old) = voormalig

Gegevens uit bronnen worden zorgvuldig overgenomen, maar lees- en typfouten zijn onvermijdelijk. Gegevens die niet in de bron staan maar door mij zijn aangevuld op basis van andere bronnen of andere gegevens uit dezelfde bron, zijn voorzien van een *. Gegevens die door mij aangepast of geïnterpreteerd zijn, zijn zoveel mogelijk voorzien van een verduidelijkende toelichting tussen [blokhaken]. Bij het overnemen van eigennamen is de originele spelling gehandhaafd. Soms is echter te voorzien dat een kennelijke schrijf- of spelfout in de bron een probleem zal geven bij het zoeken naar een eigennaam of bij het maken van een alfabetische index. In zo'n geval is de juiste of meest voorkomende spelling van een eigennaam aangehouden, met toevoeging van een toelichting tussen [ ]. Bij het overnemen van plaatsnamen, straatnamen en beroepen die in alfabetische indexen terecht komen is voor zover mogelijk de moderne spelling aangehouden, om het zoeken te vereenvoudigen. Mogelijk staat in een bron bijvoorbeeld Doccum, terwijl op deze website Dokkum staat. Zo wordt een glaesemaecker een glasmaker. Die spelling is voor het doel van deze website (het ontsluiten van bronnen, niet het transcriberen van bronnen) niet belangrijk.



Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 2021-06-26 08:48:17





Spring naar: Ka  Ke  Ki  Ko  Ku  Ky  

Voornaam: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  

Patroniem: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  

Familienaam: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  



hoofdvorm
familienaam patroniem voornaam
schrijfvorm
familienaam patroniem voornaam
beroep hoedanig adres  pand  jaar boek folio
CATHARINA rudolphy, kaatje koper Bildtpoort (gebied) OZ   1782 260 162v
K. BLOK blok, k. (burgemeester) ten zuiden Sint Jacobstraat 13 C-113 1811 269 137r
K. LANTING lanting, k. (burgemeester) ten zuiden Achterstraat   1774 258 178v
KARST KLASES claeses, karst koper   1644 235 115r
KARST PIETERS pieters, karst (ongehuwd meerderjarig jongman) verkoper Jekelsteeg 1 F-217 1808 268 76r
KARST PIETERS pieters, karst (ongehuwd meerderjarig jongman) ten oosten Jekelsteeg 1 F-217 1808 268 76r
KARST PIETERS pieters, karst verkoper Lanen 50 F-206 1810 268 352v
KEIMPE VLASBLOEM vlasbloem, keimpe ten westen Noorderhaven 62 6-018 1772 258 20v
KEIMPE ARJENS arjens, keimpe koper   1674 240 150v
KEIMPE ARJENS arjens, keympe koper   1681 241 151v
KEIMPE BOUWES bouwes, keimpe koper Kleine Kerkstraat 18   1736 249 122r
KEIMPE HOITES REITSMA reidsma, keimpe hoites koper   1748 251 228r
KEIMPE JAKOBS jacobs, keimpe verkoper   1660 238 33v
KEIMPE JARICHS jaerichs, keimpe schipper koper   1695 243 136v
KEIMPE JELTES jeltes, kempo ten oosten   1601 228 505r
KEIMPE KORNELIS cornelis, keimpe koper Noorderhaven ZZ   1615 229 560r
KEIMPE OEDSES oedses, keimpe koper   1617 230 173r
KEIMPE PIETERS pyters, keimpe koper   1734 248 286v
KEIMPE SAKES sakes, keimpe koper   1736 249 140v
KEIMPE TJEERDS tjeerds, keimpe koper   1737 249 168r
KEIMPE TJEERDS tjeerds, keimpe koper   1744 251 33r
KEIMPE TJEERDS tjeerds, keimpe koper Grote Kerkstraat ZZ   1749 251 272v
KLAAS BOER boer, klaas de (erven) ten zuiden Sint Jacobstraat 19 C-116 1809 268 238v
KLAAS GORTER gorter, klaas (erven) ten westen Scheerstraat 8 D-003 1808 268 32r
KLAAS IJSENBEEK ijsenbeek, klaas koper   1805 267 171v
KLAAS KOSTER koster, klaas ten oosten Spinhuisstraat 11 H-154 1808 268 29v
KLAAS LEISTRA leystra, klaas (vroedschap) koper Snakkerburen (gebied) 8   1750 252 58v
KLAAS MORES mores, klaas varensgezel koper Lanen 50 F-206 1810 268 352v
KLAAS NAUTA nauta, klaas (wd) ten westen Voorstraat 24   1773 258 89v
KLAAS POORT poort, klaas koper   1780 259 234v
KLAAS TICHELAAR tichlaar, klaas (voogd) koper Voorstraat 83 C-069 1808 268 86v
KLAAS AGES ages, klaas bootsman koper Zuiderhaven 13   1780 259 250r
KLAAS ALBERTS alberts, klaas verkoper Vianen 22 G-106 1809 268 232v
KLAAS BAUKES baukes, klaas (wl) verkoper Heiligeweg 4 G-053 1807 268 9v
KLAAS FOPPES foppes, klaas koper Vijver 10 E-096 1808 268 67v
KLAAS FOPPES foppes, klaas ten zuiden Vijver 8 E-097 1810 268 336r
KLAAS FREERKS freerks, klaas koper   1744 251 57r
KLAAS HEINS heins, klaas (wd)(de tuin van) ten noorden Vijver 12 E-094 1808 268 75r
KLAAS HEINS heins, klaas (wd) ten zuiden Heiligeweg 44 G-036 1808 268 81r
KLAAS HEINS heins, klaas (wd) ten zuiden Heiligeweg 44 G-036 1808 268 110v
KLAAS HEINS heins, klaas (wd) ten westen Vijver 8 E-097 1810 268 336r
KLAAS HEINS heins, klaas (wd) ten noorden Vijver 8 E-097 1810 268 336r
KLAAS JANS jans, klaas koper   1779 259 169r
KLAAS JANS jans, klaas koper Grote Kerkstraat 24   1780 259 240r
KLAAS JANS jans, klaas (wl) verkoper Grote Kerkstraat 24 F-177 1808 268 140r
KLAAS JANS roodtje, klaas jans koemelker verkoper Lammert Warndersteeg 13 G-230 1810 269 54v
KLAAS LOURENS KOSTER koster, klaas louwres verkoper Steenhouwersstraat 6 H-155 1811 269 147r
KLAAS PIETERS pieters, klaas koper   1777 259 63r
KLAAS PIETERS pieters, klaas koper   1778 259 136v
KLAAS PIETERS pieters, klaas metselaar (mr) koper Noorderhaven 36   1781 260 100v
KLAAS PIETERS pieters, klaas ten oosten   1805 267 121r
KLAAS PIETERS pieters, klaas koper Bildtstraat 15 A-112 1808 268 42v
KLAAS PIETERS pieters, klaas (wl) verkoper Achterstraat 9 A-181 1810 269 66r
KLAAS PIETERS JONG jong, klaas pieters de metselaar (mr) koper Hoogstraat 24   1804 267 100v
KLAAS SIEBRENS sybrands, klaas koper Voorstraat 30 E-037 1809 268 321v
KLAAS SIEBRENS sybrands, klaas koper Voorstraat 30 E-038 1809 268 321v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Herenknechtenkamerstraat E-260 1808 268 52r
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Karremanstraat 11 B-133 1808 268 56v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Bargebuurtspoortje 8 A-231 1808 268 58r
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Rommelhaven 22 C-095 1808 268 59v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Zoutsloot 47 A-153 1808 268 62r
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Rapenburg 22 H-051 1808 268 63v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper H-052 1808 268 63v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper H-053 1808 268 63v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) verkoper Vijver 8 E-097 1808 268 66v
KLAAS SIEMENS symons, klaas (wl) schipper (oud wijd-) verkoper Vijver 12 E-094 1808 268 75r
KLAAS TEEKES takes, klaas koper Voorstraat 30   1779 259 168v
KLAAS TEEKES takes, klaas verkoper Voorstraat 30   1780 259 238v
KLAAS WIEBRENS wybrens, klaas koemelker koper Grote Kerkstraat ZZ   1752 252 235v
KLAAS WIEBRENS wybrens, klaas koemelker ten oosten Grote Kerkstraat ZZ   1752 252 235v
KLAASKE RADSMA radsma, klaaske koper Voorstraat 12 E-047 1807 267 350r
KLAASKE ANNES BLEKER bleeker, klaaske annes koper Zuiderhaven 33 F-103 1809 268 253r
KLAASKE HANSES hansen, klaaske koper Grote Kerkstraat 33 G-201 1807 268 2r
KLAASKE JANS jans, klaaske ten oosten Plantsoen 4 D-141 1810 269 13v
KLEIS LANTING lanting, kleis koper   1734 249 r
KNIERKE SIEMENS simons, knierke (wd) ten westen Grote Kerkstraat 35   1787 262 224v
KNIERKE SIEMENS simons, knierke (wd) ten noorden Grote Kerkstraat 35   1787 262 224v
KOENRAAD heinser, koenraad koper Voorstraat 62 E-018 1810 268 348r
KOENRAAD heinser, koenraad ten zuiden Voorstraat 62 E-018 1810 268 348r
KOENRAAD WILLEMS willems, koene koper Havenplein 10   1735 249 89v
KOERT tap, koert soldaat geniaarde Liemendijk ZZ   1662 238 151r
KORNELIS BLOK blok, kornelis verver en glasmaker(mr) verkoper Havenplein 18 1-153 1774 258 166r
KORNELIS GROOT groot, kornelis de (wl) verkoper Hoogstraat 23 B-045 1808 268 168r
KRIJN GERRITS gerryts, krijn triumphant Grote Kerkstraat 26   1601 228 527r